INFORMACJA PRASOWA PODSUMOWANIE ROKU 2025 W SZPITALU KLINICZNYM IM. DR. JÓŻEFA BABIŃSKIEGO W KRAKOWIE
Podsumowując rok 2025, warto zwrócić uwagę, że obok bardzo wymiernych – także w sensie wydatkowanych środków finansowych – działań inwestycyjnych i modernizacyjnych (ponad 20 mln zł), dla Szpitala Klinicznego im. dr. Józefa Babińskiego w Krakowie istotne były również inne działania
i aktywności.
Z jednej strony była to kontynuacja ważnego, a zarazem cieszącego się ogromnym zainteresowaniem, programu profilaktycznego „Ty decydujesz, jak reagujesz”, którego celem jest ograniczenie zjawiska agresji rówieśniczej. Jego realizację Samorząd Województwa Małopolskiego powierzył Szpitalowi, przeznaczając na ten cel blisko 1,1 mln zł.
Z drugiej strony ważne – również dla codziennej pracy personelu – były regularne spotkania, sympozja i konferencje służące poszerzaniu i pogłębianiu wiedzy oraz doskonaleniu umiejętności pracowników. Stanowiły one realizację zapisu strategii Szpitala mówiącego o uczeniu się i dzieleniu wiedzą po to, aby jak najlepiej leczyć i pomagać.
Wreszcie wydarzeniem, dzięki któremu Szpital zabłysnął wśród krakowian, było zwycięstwo przygotowanej przez pacjentów, pod kierunkiem terapeutów, Szopki OFF w 83. Konkursie Szopek Krakowskich.
Ty decydujesz, jak reagujesz – kontynuacja ważnego programu profilaktycznego
W 2025 roku zakończyła się IV i rozpoczęła V edycja programu profilaktycznego „Ty decydujesz, jak reagujesz”. Program adresowany jest do uczniów szkół podstawowych z województwa małopolskiego oraz do ich nauczycieli i rodziców. Wymiernym, a jednocześnie wymownym świadectwem zainteresowania były dwie duże konferencje zorganizowane przez Szpital Babińskiego w krakowskim Cogiteonie.
Pierwsza z nich, zatytułowana „PRZEMOC – NIE! Problem agresji rówieśniczej w szkole”, odbyła się 5 czerwca 2025 r. Zaprezentowano podczas niej różne perspektywy patrzenia na problem agresji rówieśniczej – rodzicielską, prawną, policyjną oraz związaną z jej konsekwencjami dla zdrowia psychicznego. Konferencja podsumowywała czwartą edycję programu, w której uczestniczyli uczniowie, nauczyciele i rodzice z 25 małopolskich szkół
Po wakacjach, po rozstrzygnięciu konkursu ogłoszonego przez Zarząd Województwa Małopolskiego na realizację V edycji programu – w wyniku którego realizację powierzono po raz kolejny Szpitalowi Babińskiego w Krakowie – 30 września, również w Cogiteonie, odbyła się konferencja inaugurująca nową edycję. Nosiła ona tytuł „Neuroróżnorodność: Różne umysły – jedna szkoła. Wzmacnianie odporności psychicznej uczniów”. Wymownym dowodem zainteresowania zarówno samym programem, jak i tematyką neuroróżnorodności był fakt, że wielu chętnych, z powodu braku miejsc, nie mogło w niej uczestniczyć.
Po konferencji przeprowadzono rekrutację szkół do programu. W obecnej edycji uczestniczyć będzie 27 szkół, powstanie 6 publikacji edukacyjnych oraz przeprowadzone zostaną trzy webinary.
Wiele mówi się dziś o neuroróżnorodności – nie jest to jednak moda, lecz wynik badań i obserwacji młodych ludzi, ich zachowań i reakcji. Truizmem byłoby stwierdzenie, że każdy z nas jest inny. U młodych ludzi rozwój emocjonalny przebiega w różny sposób i w różnym tempie. Wiele zachowań, których wcześniej nie rozumieliśmy, dziś znajduje swoje wyjaśnienie właśnie w neuroróżnorodności.
Uczymy się, by do problemów młodych ludzi podchodzić w sposób zindywidualizowany. Osoby neuroatypowe bywały niegdyś określane jako „niegrzeczne”, „nieznośne”, „rozbrykane” lub „wycofane”. Często miały trudności z opanowaniem materiału szkolnego, zapamiętywaniem czy spokojnym zachowaniem. Dziś wiemy, że reprezentują one różne typy neuroróżnorodności i wymagają szczególnego, indywidualnego podejścia. Ich odmienność sprawia, że nierzadko stają się ofiarami agresji rówieśniczej – i temu właśnie przeciwdziałają twórcy programu.
Uczestnicy konferencji otrzymali podstawową wiedzę na temat neuroróżnorodności, poznali znaczenie diagnozy dla dziecka, jego rodziny i systemu szkolnego, a także dowiedzieli się, że neuroatypowość może być źródłem siły, np. w budowaniu klas przyjaznych wszystkim uczniom. Dla osób mniej zaznajomionych z programem była to okazja do poznania jego dotychczasowych rezultatów i efektów oraz zapoznania się z celami, założeniami, systemem rekrutacji szkół do tegorocznej edycji i formami realizacji zajęć.
Konferencje i spotkania
Już trzeci rok z rzędu odbywają się comiesięczne, czwartkowe spotkania organizowane przez szpitalny Ośrodek Edukacji Badań i Rozwoju oraz Katedrę Psychiatrii Uniwersytetu im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, kierowaną przez dr. n. med. Krzysztofa Walczewskiego. W 2025 roku odbyło się dziewięć takich Czwartków Klinicznych. Poruszana tematyka dotyczyła zarówno aspektów klinicznych codziennej pracy personelu szpitala jak i prowadzonych w nim programów badawczych, a także bardziej ogólnych refleksji związanych z sytuacją psychiatrii i leczeniem psychiatrycznym.
Do pierwszej grupy zaliczyć należy prezentacje dr. n. med. Krzysztofa Walczewskiego na temat Kalkulatora antydepresyjnego, jako narzędzia do oceny ryzyka zachorowania na depresję z opcją aktywacji potencjału antydepresyjnego. O Roli motywacji w procesie terapeutycznym na podstawie doświadczeń z pracy z osobami uzależnionymi w Oddziale Terapii Uzależnienia od Alkoholu opowiedział psycholog pan Jacek Kraus, a Programy redukcji szkód w leczeniu uzależnień zaprezentowali Karolina Załęga Ekspert Wojewódzki ds. Informacji o Narkotykach i Narkomanii Województwa Małopolskiego oraz Grzegorz Wodowski Kierownik Poradni Monar DROP-IN Krakowska. Wreszcie Zastosowanie terapii dialektyczno-behawioralnej u osób z zaburzeniem osobowości antyspołecznej, było tematem wystąpienia mgr Magdaleny Kujdy-Brzeźniak oraz mgr Jana Wójcika.
Programy badawcze zaprezentowali p. dr Agnieszka Fusińska Korpik (Pracownia wirtualnej rzeczywistości – opis projektu i plan działania) oraz panowie Konrad Piech, p. Maciej Kurp, p. Paweł Zieliński, i p. Nazar Gazołyszyn (Nowa droga w leczeniu – doświadczenia z pracy w programie lekowym z esketaminą w naszym Szpitalu), natomiast dr Bogumiła Kadela opowiedziała o Wczesnej terapii głębokich zaburzeń psychicznych i procesie wdrażania programu terapeutycznego w Ogólnym Oddziale Psychiatrycznym).
Wśród spotkań poświęconych bardziej ogólnym refleksjom związanym z sytuacją psychiatrii i leczeniem wskazać trzeba na wystąpienie grupy uczestników 48 Zjazdu Naukowego Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Prezentacja dokonana przez dr. Ewę Niezgodę, dr. Krzysztofa Walczewskiego, dr Agnieszkę Fusińską – Korpik oraz dr. Jacka Kowaleczko, zatytułowana była – Gdzie jesteśmy? jakie wiadomości ze zjazdu wykorzystamy dla ukierunkowania naszej psychiatrii?, natomiast wystąpienie dr n. med. Łukasz Cichocki przedstawił uwagi praktyczne w referacie zatytułowanym Zdrowienie a rozwój.
Drugim ważnym wydarzeniem w zakresie uczenia się i dzielenia swoją wiedzą była doroczna, zorganizowana już po raz dwudziesty pierwszy konferencja oddziału Leczenia Zaburzeń Osobowości i Nerwic zatytułowana Nieznośna lekkość bytu a poświęcona młodym dorosłym w burzliwych czasach. Warto przypomnieć, że od 2004 r. OLZON corocznie organizuje konferencję poświęconą zagadnieniom dotyczącym leczenia pacjentów z zaburzeniami osobowości. Obejmują one kwestie diagnostyki, metod leczenia, psychoterapii w oddziale stacjonarnym i poza nim czy wymiany doświadczeń w zakresie terapii pacjentów. Wydarzenie na stałe wpisało się już w kalendarz naszego Szpitala oraz środowiska psychoterapeutów o podejściu psychoanalitycznym, zwłaszcza, że spotykają tu się specjaliści z całego kraju i zagranicy by dzielić się wiedzą i doświadczeniem w obszarze diagnostyki i terapii zaburzeń osobowości oraz zaburzeń nerwicowych. Tytuł konferencji, „Nieznośna lekkość bytu” zapożyczony ze słynnej książki Milana Kundery, jest nieco przewrotny. O ile dla Kundery egzystencja pozbawiona głębszych emocji jest pozbawiona sensu, codzienne życie i sprawy są lekkie, mimo to nie przynoszą satysfakcji, a przyjemności życia, powtarzalność, przewidywalność powodują w człowieku dyskomfort, o tyle w praktyce klinicznej dla młodych dorosłych nadmiar emocji, jaki pojawia się w pozornej tylko lekkości bytowania, staje się dla wielu z nich nie do zniesienia powodując cierpienie, zwłaszcza w dzisiejszym świecie wojen, globalnych kryzysów, niepewności. Jak ich diagnozować, jak im pomagać i wspierać, to pytania na które starali się odpowiedzieć prelegenci – pani prof. Catalina Bronstein z University College w Londynie, która jest analityczką szkoleniową Brytyjskiego Towarzystwa Psychoanalitycznego oraz profesor wizytującą na Wydziale Psychoanalizy University College London, była też prezeską Brytyjskiego Towarzystwa Psychoanalitycznego. Druga z referentek pani Agnieszka Humięcka to psychoterapeutka dzieci i młodzieży, psycholożka, psychoterapeutka psychoanalityczna, superwizorka i terapeutka szkoleniowa Instytutu Studiów Psychoanalitycznych im. Hanny Segal oraz Polskiego Towarzystwa Psychoterapii Psychoanalitycznej, a także superwizorka psychoterapii par i rodzin PTPP. Kieruje Poradnią Psychoterapeutyczną w Gdyni. Bardziej konkretny wymiar miały wypowiedzi przedstawicielek zespołu pielęgniarskiego Oddziału Leczenia Zaburzeń Osobowości i Nerwic pań – Barbary Bieniek, Małgorzaty Król i Zofii Norys, które mówiły o tym jak towarzyszą pacjentom w ich poszukiwaniu dojrzałości w społeczności terapeutycznej.
Nie była to oczywiście jedyna konferencja jaką zorganizował Szpital w 2025 roku. Zwracają uwagę także dwie inne – kwietniowa konferencja w Myślenicach poświęcona kryzysom Psychicznym organizowana wspólnie z tamtejszym Centrum Usług Społecznych oraz listopadowa organizowana z okazji jubileuszu 25-lecia działalności Dziennego Oddziału Psychiatrycznego w Nowej Hucie, w czasie której dyskutowano o pracy dziennych oddziałów psychiatrycznych.
Konferencja poświęcona kryzysom psychicznym zorganizowana została przez działające w strukturze Szpitala Klinicznego im. dr. Józefa Babińskiego w Krakowie Centrum Zdrowia Psychicznego Małopolska-Południe. Było to wydarzenie ważne nie tylko w wymiarze lokalnym, pokazywało bowiem jak może i powinna wyglądać dobra współpraca instytucji i osób zajmujących się pomocą społeczną i tych, których zadaniem jest troska o zdrowie psychiczne. Przed siedmiu laty Szpital Babińskiego w Krakowie utworzył swoją myślenicką agendę. Od początku buduje ona dobre relacje z lokalnymi samorządami. Dziś działające tutaj Poradnia Zdrowia Psychicznego, Dzienny Oddział Psychiatryczny oraz Zespół Leczenia Środowiskowego jest prezentowane w całej Polsce jako modelowy przykład realizowanych lokalnie oddziaływań terapeutycznych i działań leczniczych oraz efektywnej współpracy z samorządowymi jednostkami pomocy społecznej Miasta Myślenice oraz gmin Powiatu Myślenickiego. Istotny i kluczowy był też temat konferencji. Statystyki mówią, ze kryzys psychiczny był, jest lub będzie doświadczeniem co trzeciej Polki i co trzeciego Polaka. Oczywiście wlicza się w to zarówno sytuacje kryzysowe dotykające dzieci i młodzież, dorastających, dorosłych i seniorów. Praktycznie więc każdy, choć oby nie osobiście, będzie w jakimś sensie nimi dotknięty. Na szczęście nie każdy, nawet jeśli doświadczy kryzysu, potrzebować będzie intensywnego leczenia, mamy bowiem w sobie wiele odporności i sprężystości psychicznej. Ważna jest natomiast świadomość, że takie wsparcie, zarówno z aspektach zdrowia, jak i funkcjonowania społecznego można otrzymać, a także wiedza, gdzie można się o nie zwrócić. W Myślenicach i w powiecie myślenickim leczenie i wsparcie jest naprawdę na najwyższym poziomie, należy więc żywić nadzieję, że dzięki Konferencji świadomość tego dotrze do mieszkańców. Najważniejsze jest, aby osoba w kryzysie nie spotykała się z obojętnością, by wiedziała gdzie szukać pomocy. Wspierać można zwyczajną ludzką empatią, ciepłem i uśmiechem, ale też zachęcaniem do przyjęcia profesjonalnej pomocy, wreszcie, pomimo wciąż niestety obecnych w społecznej świadomości stereotypów i przejawów stygmatyzacji, istotne jest aby osoba w kryzysie chciała udać się do specjalisty po konsultacje lub, jeśli to konieczne, podjęła leczenie. Równie potrzebne jest wsparcie dla osoby, która największy kryzys ma już za sobą. Empatia czy choćby uśmiech oznaczający akceptację zawsze pomaga w powrocie do społecznego funkcjonowania i pełnienia społecznych ról. Myślenicka konferencja, z jednej strony pozwoliła podsumować dotychczasowe doświadczenia, z drugiej wyznaczyła standardy na przyszłość dla dobra osób w kryzysie i skuteczniejszego im pomagania.
Listopadowa Konferencja Oddziałów Dziennych stanowiła obok szczególnego upamiętnienia 25 rocznicy powstania jednostki Szpitala w Nowej Hucie, także okazję do zaprezentowania specyficznych metod leczenia, pomagania oraz wspierania osób przeżywających kryzysy psychiczne a także do dyskusji. Do udziału w Forum zaproszeni zostali przedstawiciele innych placówek opieki dziennej działających w Krakowie i na terenie Małopolski. Leczenie w trybie dziennym (gdzie pacjenci przychodzą od poniedziałku do piątku, wracając popołudniu do domów), Kobierzyński Szpital rozpoczął w połowie lat 70-tych XX wieku, a wiec przed bez mała półwieczem, tworząc ośrodek w dzielnicy Podgórze (przy ul. Limanowskiego). Obecnie leczenie w oddziałach dziennych jest jedną ze standardowych form pomocy i wsparcia udzielanego osobom doświadczającym kryzysów psychicznych, a tworzone i funkcjonujące w ramach reformy psychiatrii Centra Zdrowa Psychicznego są zobligowane do prowadzenia takiej formy świadczeń. Dzisiaj w dawnej dzielnicy Podgórze Szpital Babińskiego w ramach Centrum Zdrowia Psychicznego Kraków-Podgórze, funkcjonują trzy punkty zgłoszeniowo-koordynacyjne, dwa oddziały dzienne, zespół leczenia środowiskowego oraz oddział stacjonarny.
Działający od 25 lat ośrodek w Nowej Hucie, zlokalizowany na osiedlu Centrum B 11 A i wrósł już w nowohucki pejzaż. Obecnie udziela świadczeń w ramach prowadzonego przez Szpital Specjalistyczny im. Rydygiera Centrum Zdrowia Psychicznego Nowa Huta. Obok opieki dziennej Ośrodek na os. Centrum B oferuje opiekę ambulatoryjną (Poradnia Zdrowia Psychicznego) i domową (Zespół Leczenia Środowiskowego). Jest ona adresowana do wszystkich mieszkańców Nowej Huty, a więc zarówno dla pacjentów, który od lat korzystają z naszych świadczeń oraz dla tych, którzy takich świadczeń potrzebują. W ramach zorganizowanego przez Oddział Dzienny Form przedstawiona została perspektywa 25 lat funkcjonowania Oddziału, co pozwoliło zaprezentować zmiany, jakie dokonały się przez ten czas w leczeniu i wspieraniu. Uzupełniły ją prezentacja obecnej jego struktury, która jest odpowiedzią na współczesne wyzwania, jakie stoją przed psychiatrią, psychoterapią oraz innymi formami oddziaływań terapeutycznych dla pacjentów korzystających z udzielanych tu świadczeń w trybie dziennym. Najważniejsza jednak była dyskusja, porównanie doświadczeń i metod pracy, jak najlepiej pomagać tym wszystkim, którzy pomocy psychiatrów, psychoterapeutów, psychologów, pielęgniarek i terapeutów w tej formie leczenia potrzebują.
Kobierzyńska Szopka Krakowska OFF
Ostatnim ważnym wydarzeniem jakie wskazać można podsumowując rok 2025 był doroczny organizowany od 1937 przez Muzeum Krakowa Konkurs Szopek Krakowskich. Odbywa się on zawsze w pierwszy czwartek grudnia, a dzieła krakowskich szopkarzy pokazywane są przy Pomniku Adama Mickiewicza na Rynku Głównym, a następnie przenoszone w korowodzie do Pałacu Krzysztofory – głównej siedziby Muzeum Krakowa.
Szopka Krakowska jako przedmiot obecna jest w kobierzyńskim szpitalu od 1930 roku, kiedy to ówczesny Dyrektor dr Władysław Stryjeński polecił pracownikom Zakładu dla Umysłowo i Nerwowo Chorych w Kobierzynie wykonanie szopki krakowskiej, która w okresie Bożego Narodzenia noszona była przez grupę kolędniczą złożoną z pacjentów i pracowników od oddziału do oddziału. Wzorek dla niej byłą tak zwana Szopka Matka dzieło Jana Ezenekiera z końca XIX wieku, przechowywana do dziś w Muzeum Etnograficznym w Krakowie.
Kobierzyńska Szopka odnaleziona na strychu jednego z pawilonów w 2016 roku, została w 2018 r. wpisana do rejestru Zabytków Województwa Małopolskiego, a w 2020 roku odrestaurowana dzięki dotacji przykazanej przez Zarząd Województwa Małopolskiego. W 2021 roku przygotowano i zaprezentowano przedstawienie jasełkowe w wykonaniu pacjentów a potrzebne do niego kukiełki przygotowała w ramach terapii ona grupa pacjentów Szpitala.
Ponad dziewiećdziesięcioletnia szopka kobierzyńska zainspirowała w 2023 roku terapeutów z Interdyscyplinarnego Centrum Terapii do stworzenia wspólnie z pacjentami kolejnej i pokazaniu jej na Konkursie Szopek Krakowskich. Szopkę umieszczono w butelce i zgłoszono do konkursu szopek Krakowskich w kategorii OFF. Zdobyła ona wówczas III miejsce i została zakupiona do zbiorów Muzeum Krakowa.
W kolejnym roku 2024 pacjenci pod opieką terapeutów przygotowali inną wersję, tym razem nawiązującą do tradycji wieszanych pod sufitem bożonarodzeniowych słomianych „pająków” – tzw. podłaźniczek, które przygotowywane są w niektórych regionach Polski z okazji Bożego Narodzenia. Ta zdobyła w konkursie w 2024 roku II nagrodę w kategorii szopek OFF.
Przygotowana w 2025 roku Szopka, która zdobyła I miejsce w kategorii Szopek OFF. Podobnie jak poprzednie powstała w Interdyscyplinarnym Centrum Terapii Zajęciowej dla Pacjentów (CTZ) Szpitala Klinicznego im. dr. Józefa Babińskiego w Krakowie. Została wykonana przez autorską grupę, która nazwała się „Szopkomaniacy z Kobierzyna – CTZ”, a którą tworzony dziewięciu Pacjentów i dwie terapeutki p. Angelika Bronka Głowacka i p. Beata Jasiak. Jak napisali jej Autorzy:
Realizacja przybrała formę otwieranej szafki, której konstrukcja z kolei przywodzi na myśl ołtarze szafowe. Szopka jest interaktywna, zaprasza odbiorcę do samodzielnego otwarcia drzwiczek i wejścia w głąb opowieści.
Z zewnątrz szopka jest bogato zdobiona: wykorzystano staniol, złocenia, sztukaterię oraz krakowskie ornamenty, a także dekoracje inspirowane malarstwem Stanisława Wyspiańskiego. W centrum fasady znajduje się witraż w kształcie Oka Opatrzności – symbol czuwania, obecności i nieustannego spojrzenia, który prowokuje widza do zajrzenia do wnętrza.
Po otwarciu drzwiczek ujawnia się wyraźny kontrast. Na ich wewnętrznej stronie namalowano czarne skrzydła znak upadłego anioła, metaforę mroku i pęknięcia współczesnego świata. Za nimi rozpościera się dramatyczna scena ruin i zniszczeń, nawiązująca do dramatów współczesnych konfliktów zbrojnych. W samym centrum gruzów znajduje się Święta Rodzina – znak nadziei, narodzin dobra w świecie naznaczonym rozpadem.
Na dachu szopki stoją Trzej Królowie, którzy opuszczają swoje dary na linach – symbolizujący pomocy humanitarną. Na szczycie konstrukcji umieszczono nóżki szafki – symboliczny znak, że świat stanął „na głowie”, a porządek rzeczy został odwrócony „do góry nogami”.
Ważnym elementem kompozycji jest wieża wykonana z ponad stuletniego drewna pochodzącego z więźby lub stropu dawnego szpitalnego folwarku, który obecnie jest odnawiany w ramach projektu realizowanego przez Spółkę Małopolskie Parki Zdrowia. Celem jest powstanie Folwark Kompetencji – miejsce przygotowania do powrotu do społecznego funkcjonowania i pracy, którego otwarcie planowane jest na 2027 rok. W oknie wieży umieszczono hejnalistę, który przedstawiony został jak mówi legenda – ze strzałą w gardle, która nie pozwoliła mu dokończyć hejnału. Ta postać staje się symbolem ostrzeżenia, czuwania oraz głosu, który próbuje alarmować świat, choć nie zawsze może wybrzmieć do końca.
W szopce pojawiają się także postaci z polskiego imaginarium kulturowego: Bazyliszek, ukazany jako uosobienie wewnętrznych demonów i paraliżującego lęku, Stańczyk -zatroskany, ironiczny komentator ludzkich losów i historii, nie zabrakło także tradycyjnych krakowskich motywów Wawelskiego Smoka oraz Lajkonika.
Wśród bardziej współczesnych symboli znalazła się „apteczka pierwszej pomocy”, wypełniona pustymi blistrami po lekach psychotropowych i rachunkami za psychoterapię – znak codziennej walki o równowagę psychiczną i przetrwanie w świecie pełnym napięć.
Tegoroczna Szopka ze Szpitala w Kobierzynie łączy więc tradycję z aktualnym komentarzem społecznym. Zewnętrzne bogactwo formy prowadzi do wnętrza, w którym odsłania się dramat, ale jest i nadzieja. Opowiada o współczesnych konfliktach, o odwróconych porządkach świata, o cierpieniu i potrzebie pomocy, a także o czuwaniu i świetle, które mimo wszystko rodzi się pośród ruin. Zakup materiałów, z których wykonano Szopkę wsparła Fundacja Pomocy Chorym Psychicznie im. Tomasza Deca działająca przy Szpitalu im. dr Józefa Babińskiego w Krakowie.
Maciej Bóbr
Rzecznik Prasowy
Szpitala Klinicznego im. dr Józefa Babińskiego w Krakowie