Pracownia Neurostymulacji – TMS
Pracownia Neurostymulacji Szpitala Klinicznego im. dr. Józefa Babińskiego w Krakowie prowadzi leczenie oraz badania naukowe z wykorzystaniem Przezczaszkowej Stymulacji Magnetycznej (TMS).
Od września 2026 roku w Pracowni dostępne jest również ambulatoryjne i szpitalne leczenie depresji lekoopornej finansowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia.
O Pracowni
Pracownia Neurostymulacji powstała w 2021 roku jako jednostka łącząca działalność kliniczną, naukową i dydaktyczną. Od początku jednym z jej podstawowych założeń było rozwijanie nowoczesnych, nieinwazyjnych metod neurostymulacji oraz prowadzenie badań pozwalających lepiej rozumieć mechanizmy działania TMS i optymalizować jego zastosowanie w psychiatrii.
Pracownia dysponuje zaawansowanym systemem do przezczaszkowej stymulacji magnetycznej, umożliwiającym stosowanie różnych typów cewek i protokołów stymulacji.
Dotychczas działalność Pracowni w dużej mierze koncentrowała się na projektach naukowych. Od 2026 roku została rozszerzona o regularne ambulatoryjne i szpitalne leczenie TMS w ramach świadczeń finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia.
Zespół
Kierownik Pracowni
- lek. Wojciech Korzeniowski
specjalista psychiatra, psychoterapeuta
Lekarz psychiatra na co dzień zajmujący się diagnostyką i leczeniem osób z zaburzeniami psychicznymi w oddziale ogólnopsychiatrycznym 1A. Jednocześnie bada kliniczne i naukowe zastosowanie TMS w psychiatrii. Nauczyciel akademicki prowadzący zajęcia z zakresu psychiatrii dla studentów kierunku lekarskiego oraz uczestnik programu CogNeS SDNS UJ i Centrum Badań Mózgu na Uniwersytecie Jagiellońskim. Autor i współautor publikacji naukowych. Ukończył również całościowe szkolenie psychoterapeutyczne, łącząc w swojej pracy klinicznej podejście biologiczne, psychoterapeutyczne i neuronaukowe.
- Technik medyczny
Członkowie zespołu posiadają odpowiednie przygotowanie i szkolenie w zakresie stosowania Przezczaszkowej Stymulacji Magnetycznej.
Dane kontaktowe
Pracownia Neurostymulacji (TMS)
Szpital Kliniczny im. dr. Józefa Babińskiego SP ZOZ w Krakowie
E-mail:
tms@babinski.pl
Telefon:
12 6524 725
Lokalizacja:
Budynek 6A (Poradnia CZP Kraków-Podgórze)
ul. dr. Józefa Babińskiego 29
30-393 Kraków
Telefon kontaktowy do sekretariatu Poradni: 12 6524 570
Co to jest TMS i jak działa?
Przezczaszkowa Stymulacja Magnetyczna ( TMS – Transcranial Magnetic Stimulation) – jest nieinwazyjną metodą neuromodulacji.
TMS od lat znajduje coraz szersze zastosowanie w leczeniu zaburzeń z zakresu psychiatrii i neurologii. W kontekście leczenia depresji znajduje się w wytycznych lub rekomendacjach wielu Państw – m.in. FDA (USA), CANMAT (Kanada), NHS (Wlk. Brytania).
Umożliwia wpływanie na aktywność wybranych obszarów mózgu bez zabiegu operacyjnego, wprowadzania elektrod do organizmu ani stosowania znieczulenia.
Podczas zabiegu do powierzchni głowy przykładana jest specjalna cewka (głowica). Przepływający przez nią wielokrotnie bardzo krótki impuls prądu wytwarza szybko zmieniające się pole magnetyczne. Pole to przenika przez skórę i kości czaszki, a w leżącej pod nimi tkance nerwowej indukuje niewielki prąd elektryczny zdolny zmieniać pobudliwość neuronów.
Pojedynczy impuls TMS oddziałuje bardzo krótko. W terapii stosujemy jednak serie odpowiednio zaprogramowanych impulsów, których parametry — częstotliwość, natężenie, liczba bodźców, długość serii i miejsce stymulacji — tworzą określony protokół terapeutyczny. Zmiana tych parametrów pozwala w różny sposób modulować aktywność stymulowanej kory i połączonych z nią sieci mózgowych.
W leczeniu depresji jednym z podstawowych obszarów poddawanych stymulacji jest grzbietowo-boczna kora przedczołowa (DLPFC), będąca elementem rozległych sieci mózgowych uczestniczących m.in. w regulacji nastroju, motywacji, procesów poznawczych i reakcji emocjonalnych.
TMS nie oddziałuje wyłącznie na niewielki fragment mózgu znajdujący się bezpośrednio pod cewką. Zmiana aktywności jednego elementu sieci neuronalnej może wpływać również na inne, funkcjonalnie połączone z nim obszary mózgu.
Czym różnią się TMS, rTMS i iTBS?
TMS jest nazwą całej metody.
rTMS – repetitive TMS oznacza powtarzalną stymulację, czyli stosowanie impulsów w odpowiednio zaprogramowanych seriach.
iTBS – intermittent Theta Burst Stimulation jest jednym ze szczególnych protokołów TMS, w którym impulsy podawane są w krótkich, bardzo szybkich salwach. Jedną z zalet iTBS jest możliwość przeprowadzenia właściwej stymulacji terapeutycznej w ciągu zaledwie kilku minut.
Jak wygląda terapia TMS?
Leczenie nie wymaga znieczulenia ani sedacji. Pacjent przez cały zabieg pozostaje przytomny i może swobodnie komunikować się z personelem.
Przed rozpoczęciem terapii przeprowadzana jest kwalifikacja lekarska. Następnie wykonywana jest kalibracja, obejmująca m.in. indywidualne wyznaczenie progu motorycznego — parametru pozwalającego dobrać odpowiednie natężenie stymulacji dla konkretnej osoby — oraz ustalenie miejsca, w którym będzie prowadzona terapia.
Podczas sesji pacjent siedzi w wygodnym fotelu, a cewka TMS zostaje ustawiona nad wyznaczonym obszarem głowy. W czasie impulsów słyszalne są charakterystyczne kliknięcia aparatu; mogą być również odczuwane delikatne skurcze mięśni skóry głowy lub twarzy, uczucie stukania albo napięcia.
W przypadku refundowanego leczenia depresji cykl obejmuje 20 sesji stymulacji, wykonywanych zazwyczaj w kolejne dni robocze.
iTBS w naszej Pracowni
Podstawowym protokołem stosowanym w leczeniu ambulatoryjnym jest iTBS lewej grzbietowo-bocznej kory przedczołowej (L-DLPFC).
Sama sekwencja stymulacji trwa około 3 minut i obejmuje 600 bodźców. Cała wizyta jest nieco dłuższa ze względu na przygotowanie pacjenta oraz prawidłowe ustawienie cewki. Parametry tego protokołu zostały również uwzględnione w procesie oceny świadczenia TMS przez AOTMiT.
Po zabiegu pacjent nie wymaga okresu wybudzania ani obserwacji związanej ze znieczuleniem i co do zasady może od razu wrócić do swoich zwykłych aktywności.
Czy TMS jest bezpieczny?
TMS jest metodą nieinwazyjną o dobrze udokumentowanym profilu bezpieczeństwa, stosowaną i badaną na świecie od kilkudziesięciu lat.
Nie wymaga znieczulenia ogólnego, dostępu naczyniowego ani ingerencji chirurgicznej. Pacjent pozostaje przytomny przez cały czas zabiegu, a zdecydowana większość działań niepożądanych, jeżeli występuje, ma charakter łagodny i przemijający.
Współczesne międzynarodowe wytyczne bezpieczeństwa wskazują, że mimo znacznego wzrostu liczby wykonywanych na świecie procedur TMS metoda stosowana zgodnie z przyjętymi zasadami pozostaje techniką o bardzo dobrym profilu bezpieczeństwa.
Bezpieczeństwo zależy jednak także od prawidłowej kwalifikacji, właściwego doboru parametrów zabiegu, chorób współistniejących, stosowanych leków oraz doświadczenia personelu. Dlatego każdy pacjent przed rozpoczęciem terapii przechodzi indywidualną kwalifikację.
Możliwe działania niepożądane
Dyskomfort i ból głowy
Najczęściej obserwowanymi dolegliwościami są:
- dyskomfort, uczucie stukania lub ból w miejscu stymulacji,
- napięcie lub krótkotrwałe skurcze mięśni skóry głowy albo twarzy,
- przemijający ból głowy,
- rzadziej ból szyi lub karku.
Zwykle mają one charakter łagodny, ustępują po zakończeniu sesji lub w krótkim czasie po niej i najczęściej nie wymagają przerwania terapii. W doświadczeniach klinicznych opisywanych również przez naszą Pracownię ból w czasie stymulacji i przemijający ból głowy należały do najczęściej obserwowanych działań niepożądanych.
Omdlenie
Bardzo rzadko podczas zabiegu może dojść do omdlenia, podobnie jak podczas innych procedur medycznych, np. pobierania krwi.
Słuch
Impulsowi TMS towarzyszy charakterystyczne, głośne kliknięcie wytwarzane przez cewkę. Z tego względu w trakcie zabiegów stosujemy ochronę słuchu. Międzynarodowe zalecenia rekomendują odpowiednio dopasowane zatyczki, które stosowane są podczas każdego zabiegu. Osoby z obecnymi w wywiadzie szumami/stukami usznymi mogą doświadczyć nasilenia się objawów.
Zmiana nastroju w kierunku hipomanii lub manii
Podobnie jak w przypadku innych skutecznych metod leczenia przeciwdepresyjnego, bardzo rzadko może wystąpić nadmierne pobudzenie lub zmiana fazy nastroju w kierunku hipomanii albo manii. Stan psychiczny pacjenta jest dlatego monitorowany w trakcie terapii.
Napad padaczkowy
Najpoważniejszym ostrym działaniem niepożądanym TMS jest możliwość sprowokowania napadu padaczkowego. Jest to jednak zdarzenie bardzo rzadkie.
W jednym z dużych zestawień dotyczących wysokoczęstotliwościowej rTMS prowadzonej zgodnie z zasadami bezpieczeństwa częstość wynosiła około 7 napadów na 100 000 sesji, przy czym zdecydowana większość wystąpiła u osób posiadających czynniki ryzyka. U osób bez rozpoznanych czynników ryzyka odnotowano około 1 napad na 100 000 sesji. Jak przedstawiono powyżej, TMS może w bardzo rzadkich przypadkach sprowokować napad padaczkowy. Pojedynczy napad sprowokowany przez TMS nie oznacza jednak zachorowania na padaczkę, a dostępne dane nie wskazują, aby terapia TMS powodowała rozwój padaczki jako przewlekłej choroby.
Przeciwwskazania i kwalifikacja do TMS
TMS jest metodą o bardzo dobrym profilu bezpieczeństwa, jednak istnieją sytuacje, w których leczenie nie powinno być wykonywane, oraz takie, które wymagają indywidualnej oceny potencjalnych korzyści i ryzyka.
Kiedy TMS nie może być wykonany?
Najważniejsze przeciwwskazania dotyczą obecności w pobliżu cewki urządzeń elektronicznych lub elementów, których działanie może zostać zakłócone przez silne, szybkozmienne pole magnetyczne.
Szczególne znaczenie mają m.in.:
- implanty ślimakowe,
- wszczepione neurostymulatory, np. DBS,
- niektóre elektroniczne urządzenia medyczne znajdujące się w pobliżu miejsca stymulacji,
- niektóre metalowe lub ferromagnetyczne elementy znajdujące się w obrębie głowy.
Typowe materiały stomatologiczne nie stanowią przeciwwskazania do TMS.
Co wymaga indywidualnej oceny?
Szczególnej oceny przed terapią mogą wymagać m.in.:
- padaczka lub napady drgawkowe w wywiadzie,
- przebyte urazy czaszkowo-mózgowe,
- przebyty udar lub inne strukturalne zmiany w mózgu,
- przebyte operacje neurochirurgiczne,
- choroby neurologiczne zwiększające ryzyko napadu,
- obecność rozrusznika serca,
- stosowane leki i istotne zmiany ich dawek,
- deprywacja snu,
- intensywne spożywanie alkoholu lub nagłe jego odstawienie,
- stosowanie substancji psychoaktywnych,
- ostre infekcje oraz niektóre zaburzenia metaboliczne lub elektrolitowe,
- ciąża,
- obecność wszczepionych urządzeń elektronicznych lub elementów metalowych w innych lokalizacjach.
Sama obecność jednego z wymienionych czynników nie zawsze oznacza niemożność zastosowania TMS. Współczesne zalecenia kładą nacisk na indywidualną ocenę potencjalnych korzyści i ryzyka u konkretnego pacjenta.
Przed rozpoczęciem terapii przeprowadzamy szczegółowy wywiad dotyczący zdrowia psychicznego, somatycznego i neurologicznego, stosowanych leków, przebytych zabiegów oraz obecności wszczepionych urządzeń i elementów metalowych.
Leczenie TMS w ramach NFZ
W Pracowni Neurostymulacji prowadzimy ambulatoryjne oraz szpitalne leczenie depresji opornej na leczenie finansowane ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia.
Kto może zostać zakwalifikowany?
Refundowane leczenie obejmuje pacjentów z następującymi rozpoznaniami ICD-10:
F32.1 – epizod depresyjny umiarkowany
F32.2 – epizod depresyjny ciężki bez objawów psychotycznych
F33.1 – zaburzenia depresyjne nawracające, obecnie epizod umiarkowany
F33.2 – zaburzenia depresyjne nawracające, obecnie epizod ciężki bez objawów psychotycznych.
Podstawowe warunki kwalifikacji obejmują:
1. Aktualny epizod depresyjny o nasileniu umiarkowanym lub ciężkim, bez obecnych objawów psychotycznych.
2. Potwierdzoną lekooporność, czyli brak odpowiedzi na co najmniej dwa różne leki przeciwdepresyjne zastosowane w obecnym epizodzie depresyjnym.
3. Korzystny indywidualny bilans spodziewanych korzyści i ryzyka związanego z terapią TMS, oceniany podczas kwalifikacji lekarskiej z uwzględnieniem ewentualnych czynników ryzyka.
W procesie kwalifikacji analizowany jest stan psychiczny pacjenta, przebieg obecnego epizodu, dotychczasowe leczenie oraz dokumentacja medyczna.
Jak przebiega cykl leczenia?
Cykl obejmuje:
- kwalifikację psychiatryczną
- pierwszą kalibrację i wyznaczenie progu motorycznego
- 20 sesji stymulacji
- kontrolne pomiary progu motorycznego w trakcie terapii
- końcową ocenę psychiatryczną
W leczeniu refundowanym planujemy stosowanie przede wszystkim protokołu iTBS, w którym właściwa stymulacja trwa około 3 minut. Cykl leczenia trwa około 5 tygodni, przy zabiegach wykonywanych od poniedziałku do czwartku.
Jak zgłosić się na leczenie refundowane?
1. Prześlij zgłoszenie
Zgłoszenia przejmowane są w formie wiadomości e-mail na adres:
W zgłoszeniu prosimy możliwie zwięźle opisać dolegliwości i załączyć najbardziej istotne i aktualne elementy dokumentacji medycznej (w formie skanu lub zdjęć).
Przykładowo:
-karty informacyjne z leczenia szpitalnego,
-wynik konsultacji/zalecenia od psychiatry,
-wyniki badań/opinii psychologicznych,
-wyniki badań obrazowych głowy (MRI, TK, PET, SPECT),
-opis badania EEG
Prosimy o informację do jakiej formy leczenia chcieliby się Państwo zgłosić: ambulatoryjnej (codzienne zgłaszanie się na zabieg) czy w ramach hospitalizacji (przyjęcie do szpitala i zabiegi w trakcie pobytu).
Do zgłoszenia wymagane jest dołączenie ZAŚWIADCZENIA OD LEKARZA NEUROLOGA O BRAKU PRZECIWWSKAZAŃ DO STOSOWANIA TMS – bez zaświadczenia, zgodnie z rozporządzeniem, nie mamy możliwości przeprowadzenia kwalifikacji do leczenia. Zaświadczenie może być uzyskane od neurologa zarówno w opiece publicznej (NFZ) jak i w wyniku prywatnej wizyty.
Konieczne jest dołączenie skierowania lub e-skierowania do Poradni Zdrowia Psychicznego (kod 1700) wystawionego przez lekarza psychiatrę z odpowiednim rozpoznaniem (jedno z: F32.1, F32.2, F33.1, F33.2), z dopiskiem w opisie/uzasadnieniu „Skierowanie na leczenie metodą TMS” oraz informacją o lekooporności aktualnego epizodu – braku reakcji na leczenie dwoma różnymi lekami p/depresyjnymi stosowanymi w odpowiedniej dawce przez odpowiedni czas.
Aby uzyskać więcej informacji można również skontaktować się telefonicznie:
☎️ 12 6524 725
Kontakt telefoniczny:
Poniedziałki: g. 13:00 – 15:00
Środy, g: 12:00 – 15:00
Kontakt telefoniczny może być okresowo utrudniony w związku z wykonywanymi kwalifikacjami oraz zabiegami.
W razie braku możliwości przesłania dokumentacji na adres e-mail, dokumentację można dostarczyć w sekretariatu Poradni Centrum Zdrowia Psychicznego na parterze budynku 6A – prosimy o załączenie numeru telefonu.
2. Przygotuj informacje o dotychczasowym leczeniu
Podczas kwalifikacji szczególnie ważna jest możliwość odtworzenia dotychczasowego przebiegu leczenia obecnego epizodu depresyjnego.
Warto przygotować informacje dotyczące:
- stosowanych dotychczas leków przeciwdepresyjnych,
- ich dawek,
- czasu stosowania,
- uzyskanej poprawy lub jej braku,
- wcześniejszych hospitalizacji psychiatrycznych,
- wykonywanych badaniach psychologicznych
- wykonywanych badaniach obrazowych głowy oraz EEG
- innych stosowanych metod leczenia, w tym psychoterapii.
Jeżeli pacjent posiada dokumentację medyczną warto zabrać ją na wizytę kwalifikacyjną.
3. Kwalifikacja
Po dokonaniu zgłoszenia, zwykle w ciągu 14 dni, skontaktujemy się z Państwem celem ustalenia terminu konsultacji kwalifikacyjnej.
Podczas wizyty lekarz ocenia aktualny stan psychiczny, dotychczasowy przebieg leczenia oraz czynniki istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa TMS. Na ich podstawie podejmowana jest decyzja o możliwości włączenia leczenia metodą TMS.
4. Rozpoczęcie terapii
Po pozytywnej kwalifikacji, zwykle od razu po jej zakończeniu, ustalany jest termin rozpoczęcia cyklu 20 sesji TMS.
Aktualny projekt naukowy – Multisite rTMS
Niezależnie od leczenia finansowanego przez NFZ Pracownia Neurostymulacji prowadzi działalność naukową i aktualnie realizuje badanie dotyczące zastosowania wielomiejscowej przezczaszkowej stymulacji magnetycznej w leczeniu epizodu depresyjnego.
Do projektu mogą być kwalifikowani pacjenci z epizodem depresyjnym zarówno w przebiegu zaburzenia depresyjnego, jak i zaburzenia afektywnego dwubiegunowego.
Jest to randomizowane badanie kliniczne, w którym uczestnicy są losowo przydzielani do jednej z trzech grup badawczych. W jednej z nich stosowana jest stymulacja pozorowana (sham TMS). Taki sposób prowadzenia badania pozwala wiarygodnie ocenić rzeczywisty efekt badanych wariantów stymulacji.
Kryteria udziału w projekcie naukowym różnią się od kryteriów kwalifikacji do leczenia refundowanego przez NFZ. Oznacza to, że część osób, które nie spełniają warunków refundowanego leczenia, może spełniać kryteria uczestnictwa w badaniu naukowym i odwrotnie.Udział w projekcie naukowym oraz leczenie TMS w ramach NFZ są dwiema odrębnymi ścieżkami kwalifikacji.
Jak zgłosić się do udziału w projekcie naukowym?
Osoby zainteresowane możliwością uczestnictwa w aktualnie prowadzonym badaniu naukowym mogą zgłaszać się bezpośrednio do Pracowni Neurostymulacji.
📧 tms@babinski.pl
☎️ 12 6524 725
W zgłoszeniu warto zaznaczyć, że dotyczy ono projektu naukowego TMS, oraz pozostawić imię, nazwisko i numer telefonu umożliwiający kontakt.
Po wstępnej rozmowie osoba zainteresowana może zostać zaproszona na wizytę kwalifikacyjną, podczas której lekarz szczegółowo przedstawia przebieg badania, ocenia kryteria włączenia i wyłączenia oraz odpowiada na pytania dotyczące udziału w projekcie.
Zakwalifikowanie do badania jest możliwe wyłącznie po spełnieniu jego kryteriów oraz wyrażeniu świadomej, dobrowolnej zgody na uczestnictwo. Zgłoszenie do projektu nie oznacza automatycznej kwalifikacji ani gwarancji otrzymywania aktywnej stymulacji TMS — zgodnie z metodologią badania część uczestników może zostać losowo przydzielona do grupy otrzymującej stymulację pozorowaną.
Działalność naukowa Pracowni Neurostymulacji
Pracownia Neurostymulacji powstała nie tylko jako miejsce prowadzenia terapii, ale również jako zaplecze do badań nad mechanizmami działania i możliwościami dalszego rozwoju nieinwazyjnej neurostymulacji w psychiatrii.
Dostęp do różnych typów cewek i protokołów stymulacji umożliwia prowadzenie badań nad znaczeniem miejsca stymulacji, parametrów zabiegu, charakterystyki klinicznej pacjenta oraz biologicznych mechanizmów odpowiedzi na leczenie.
Pracownia uczestniczy również w działalności naukowej i publikacyjnej dotyczącej zastosowania TMS w psychiatrii oraz w działaniach eksperckich związanych z rozwojem tej metody w Polsce.